Zasiłki i podatki A A A

Z myślą o emeryturze

Poniedziałek, 07 stycznia 2008 09:43

Emeryt w Wielkiej Brytanii Nawet największych młodych optymistów żyjących z dnia na dzień i realizujących starą łacińską maksymę carpe diem, dopada przypuszczalnie niekiedy refleksja dotycząca przyszłości na emeryturze.

Wiadomo, że często, zwłaszcza gdy do wieku emerytalnego daleko, perspektywa ta wydaje się tak odległa, że wręcz nierealna. Czy nie warto jednak zastanowić się wcześniej nad sposobem zapewnienia sobie godziwej starości i uniknąć niemiłych niespodzianek w przyszłości? Na co mogą liczyć obecni 20- i 30-latkowie? Jak rysuje się ich emerytalna przyszłość? Zapewne też większość z osób przebywających i pracujących w Wielkiej Brytanii, zadaje sobie pytania związane z wysokością przyszłych świadczeń emerytalnych oraz sposobem ich naliczania i wypłacania.

System pokoleniowy

Większość ekspertów zgodnie podkreśla, że obecny, oparty na zasadzie solidarności pokoleniowej system emerytalny, obowiązujący co do zasady we wszystkich krajach należących do Unii Europejskiej, nie wytrzymuje próby czasu i nadeszła pora na gruntowne jego zmiany. Wymyślony końcem XIX wieku i zastosowany po raz pierwszy w Rzeszy Niemieckiej rządzonej przez kanclerza Bismarcka, polega, z grubsza rzecz biorąc – bez wchodzenia w szczegóły – na opłacaniu przez wszystkie zatrudniane osoby obowiązkowych składek do państwowej kasy, z których następnie finansowane są emerytury osób, które osiągnęły wymagany wiek emerytalny (standardowo wynosi on 65 lat dla mężczyzn i 60 dla kobiet). Każde kolejne pokolenie finansuje więc poprzednie – swoich rodziców i dziadków, a potem jest finansowane przez swoje dzieci i wnuków. Warunkiem otrzymywania świadczeń emerytalnych w przyszłości jest opłacanie określonej przepisami obowiązkowej składki, która przeważnie ściągana jest bezpośrednio z wypłacanego wynagrodzenia.

Rośnie długość życia

System początkowo funkcjonował dobrze. Należy jednak pamiętać, że spełnione były wtedy podstawowe warunki konieczne do jego sprawnego funkcjonowania, a mianowicie ilość osób opłacających składki była znacznie większa od ilości osób je pobierających. Liczba osób, którym nie tylko udało się osiągnąć wiek emerytalny, ale i pobierać przez dłuższy czas uposażenia emerytalne nie była początkowo (tj. pod koniec XIX wieku i początkowych latach XX wieku) zbyt duża. Nie należy także zapominać o dwóch wojnach światowych i innych licznych konfliktach zbrojnych nękających wtedy Europę, a także zupełnie nieporównywalnym z dzisiejszymi standardami, stanem higieny i ogólną jakością życia, które to czynniki znacząco wpłynęły na liczbę ludności naszego kontynentu. Wszystko to miało ulec gwałtownej zmianie w II poł. XX wieku, a proces ciągłej poprawy jakości ludzkiego życia trwa do dzisiaj. Przede wszystkim znacznie wydłużyła się średnia długość egzystencji mieszkańca Europy. O ile w czasach bismarckowskich Niemiec, nie tak wiele osób osiągało wymagany do otrzymywania emerytury wiek 65 czy 60 lat, to obecnie średnia długość życia w niektórych wysoko rozwiniętych krajach europejskich osiąga blisko 80 lat i ciągle rośnie. Na domiar złego, w większości krajów utrzymuje się ujemny przyrost naturalny, co oznacza, że coraz mniej osób płaci składki emerytalne, przy ciągle zwiększającej się liczbie osób przechodzących na emeryturę. Państwowe agendy zajmujące się poborem, a następnie dystrybucją składek (w Polsce Zakład Ubezpieczeń Społecznych), muszą korzystać coraz częściej z dotacji budżetowych, by mieć środki na wypłatę bieżących emerytur. Coraz częściej mówi się też o tym, że obecna sytuacja nie może trwać w nieskończoność i teraźniejszy system musi odejść odo lamusa.

Niezbędny NIN

Od końca ubiegłego wieku podejmowane są próby reformowania systemu emerytalnego. W niektórych krajach nieśmiało zaczyna się mówić o konieczności podwyższenia wymaganego wieku emerytalnego. Oprócz obowiązkowych składek do państwowej kasy, obecnie można oszczędzać w wybranych przez siebie funduszach emerytalnych. Coraz więcej osób, nie oglądając się na deklaracje polityków w sprawie emerytur w przyszłości, oszczędza też w inny sposób, lokując pieniądze w nieruchomości czy jednostki funduszy inwestycyjnych.
Jak wygląda obecnie w tej kwestii sytuacja na Wyspach? Zacznijmy od tego, że każda osoba zatrudniona legalnie w Wielkiej Brytanii jest ubezpieczona i płaci składki. Wszystkie osoby pracujące powinny posiadać numer ubezpieczenia społecznego zwany National Insurance Number, przyznawany przez Departament for Work and Pensions. W przypadku osób zatrudnionych obowiązek odprowadzania składek na ubezpieczenie społeczne spoczywa na pracodawcy. Osoby pracujące na zasadzie samozatrudnienia (tzw. self – employed) muszą o to zadbać we własnym zakresie.

Pensions Act

Obecnie na Wyspach wiek emerytalny wynosi 65 lat w przypadku mężczyzn oraz 60 lat w przypadku kobiet. Uprawnienia do tzw. pełnej podstawowej emerytury państwowej uzyskuje się po 44 latach zatrudnienia (kobietom, które osiągną 60. rok życia przed 2010 rokiem wystarczy 39 lat). Okres ten może być przepracowany w jakimkolwiek kraju należącym do Unii Europejskiej. Niekiedy pewien okres ,określony przepisami możemy zaliczyć na poczet okresu zatrudnienia (na przykład czas sprawowania opieki na dziećmi czy niepełnosprawnymi). Pensions Act, który właśnie wszedł w życie w lipcu, wprowadza wiele nowych rozwiązań do ustawodawstwa brytyjskiego z zakresu ubezpieczeń społecznych, a emerytur w szczególności. Znajdą one zastosowanie już w niedalekiej przyszłości. I tak okres przepracowanych lat, wymaganych do pobierania wspomnianej już pełnej podstawowej państwowej emerytury dla osób osiągających wiek emerytalny dnia 6 kwietnia 2010 roku i po tej dacie będzie wynosił jedynie 30 lat, natomiast wiek emerytalny w latach 2024 – 2046 ma być podniesiony z 65 do 68 lat. Zrównany będzie także stopniowo w latach 2010 – 2020 wiek emerytalny kobiet z wiekiem emerytalnym mężczyzn. Od 6 kwietnia 2020 roku będzie on wynosił 65 lat. Dzięki zmianom powszechny państwowy system emerytalny ma objąć większą liczbę ludności, nawet tych, którzy do okresu pracy kwalifikującego do otrzymania państwowej emerytury zaliczyć mogą jedynie parę lat. Jak jednak wyraźnie podkreśla się nawet w oficjalnych rządowych informatorach, nie zmieni to zasadniczo faktu, ze państwowa emerytura powinna być jedynie częścią i to wcale nie najważniejszą naszych oszczędności emerytalnych i, by zachować bądź nawet podwyższyć nasz poziom życia po odejściu na emeryturę, musimy się o to zatroszczyć sami. Dobrze jest więc zawczasu – jak się obecnie powszechnie sugeruje – pomyśleć o naszym indywidualnym planie emerytalnym. Tylko my możemy podjąć decyzję w tej materii.

Emerytura zwykła i dodatkowa

W Wielkiej Brytanii istnieje prawo do wypłat tak zwanego świadczenia minimalnego, które uzyskuje się już po przepracowaniu więcej niż jednej czwartej lat wymaganych do uzyskania pełnej podstawowej emerytury państwowej (czyli w standardowym przypadku osoby płci męskiej będzie to ponad 11 lat). Nie jest to jednak znaczna kwota. Wynosiła ona 21,06 funta tygodniowo w roku podatkowym 2006/2007 (21,83 funta na rok 2007/2008), czyli jedną czwartą podstawowej emerytury państwowej, która była ustalona w wysokości 84,25 funta tygodniowo na rok podatkowy 2006/2007 (87,30 na rok 2007/2008). Oprócz tego istnieje tak zwana państwowa emerytura dodatkowa, do której prawo i której wysokość są uzależnione od wysokości odprowadzanych przez nas składek ubezpieczeniowych. Będzie więc ona pozostawała w ścisłej relacji do wysokości naszego wynagrodzenia w ciągu przepracowanych przez nasz lat.

Jeśli pracujemy w Wielkiej Brytanii i będziemy tam ubiegać się o przyznanie emerytury, możemy również uwzględnić okres opłacania składek ubezpieczeniowych w Polsce. Jeżeli natomiast w momencie osiągnięcia wymaganego wieku emerytalnego będziemy mieszkać w Polsce i tam zechcemy otrzymywać emeryturę, zostanie nam ona przyznana przez ZUS na podstawie obowiązujących w naszym kraju przepisów. Jeżeli z kolei zdecydujemy się zostać na stałe w Wielkiej Brytanii, nasze prawo do emerytury będzie oceniane w świetle tutaj obowiązujących przepisów.
Wiele cennych informacji dotyczących świadczeń emerytalnych w Wielkiej Brytanii znajdziemy na stronie www.thepensionservice.gov.uk. The Pension Service jest częścią Departament for Work and Pensions i ma za zadanie dostarczanie niezbędnych informacji dotyczących ubezpieczeń społecznych w Wielkiej Brytanii oraz obliczaniem wysokości tych świadczeń jaki i ich wypłacaniem. Jeżeli więc podjęlibyśmy decyzję o powrocie do rodzinnego kraju bądź osiedleniu się gdzie indziej, emerytura będzie wysyłana przez The Pension Service do naszego nowego miejsca zamieszkania. Z kolei użyteczne informacje na temat polskiego systemu ubezpieczeń społecznych, a w tym świadczeń emerytalnych, a także emerytur i rent zagranicznych, można uzyskać na stronie polskiego Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej (www.mps.gov.pl).

Prawo wspólnotowe

Jako, że Wielka Brytania jest członkiem Unii Europejskiej, oprócz przepisów rodzimego prawa w dziedzinie sytemu ubezpieczeń społecznych obowiązują ją także postanowienia prawa wspólnotowego. Co ważniejsze, w przypadku sprzeczności przepisów krajowych ze wspólnotowymi, pierwszeństwo mają te ostatnie. Unijny system koordynacji ma za zadanie porządkowanie relacji pomiędzy przepisami krajowymi. Najważniejsze przepisy prawa wspólnotowego w dziedzinie ubezpieczeń społecznych to: Rozporządzenie Rady (EWG) nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie, Rozporządzenie Rady (EWG) nr 574/72 z dnia 21 marca 1972 r. w sprawie wykonywania Rozporządzenia (EWG) nr 1408/71 w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie oraz Rozporządzenie Rady (WE) nr 859/2003 z dnia 14 maja 2003 r. rozszerzające przepisy Rozporządzenia (EWG) nr 1408/71 i rozporządzenia (EWG) nr 574/72 na obywateli państw trzecich, którzy nie są jeszcze objęci tymi przepisami wyłącznie ze względu na ich obywatelstwo. Jeśli jakikolwiek przepis prawa brytyjskiego w zakresie ubezpieczeń społecznych jest sprzeczny z przepisami tych rozporządzeń, należy stosować przepisy tych rozporządzeń.

Warto pamiętać, że obecnie obowiązujące przepisy w dziedzinie ubezpieczeń społecznych mogą i zapewne będą się jeszcze zmieniać wielokrotnie. Opinia publiczna, zwłaszcza w tych krajach europejskich, które są znane z tradycyjnie dużych wydatków na cele socjalne, niechętnie przyjmuje do wiadomości konieczność zmian dotyczących zakresu i wysokości świadczeń emerytalnych oraz podnoszenia wieku emerytalnego. Takie zmiany są jednak nieodzowne. I niezależnie od naszego przyszłego miejsca zamieszkania i od tego, czy spełnią się, czy nie czarne scenariusze kompletnego krachu europejskich systemów emerytalnych, zdawać sobie musimy sprawę, że za naszą emerytalną przyszłość odpowiadamy głównie my i aby żyć godziwie w przyszłości, musimy o tym pomyśleć już teraz.

Piotr Marek – Goniec Polski

Podziel się na:

Wasze komentarze

Forum

Dodaj komentarz

Portal Goniec.com nie bierze odpowiedzialności za treść zamieszczonych tutaj opinii i zastrzega sobie prawo do usuwania komentarzy niezgodnych z Netykietą.

Wiadomości

Subskrybuj RSS

więcej

Wzlot i upadek Facebooka

Czwartek, 12 kwietnia 2012 13:08 Po piątkowym mocnym debiucie Facebooka na nowojorskim parkiecie akcje tego popularnego portalu społecznościowego mocno straciły...

więcej artykułów »

Goniec Polski

Temat numeru 426, 18 maja 2012 Dogaszanie Ogniska

Pogłoski o sprzedaży Ogniska Polskiego krążyły co najmniej od kilku lat. Wówczas oburzenie mieszało się z niemocą. Teraz, gdy groźba sprzedaży nieruchomości w samym sercu Londynu niebezpiecznie się przybliżyła, zaroiło się od mniej i bardziej