Kiedy zwolnią cię nie fair

Pracę stracić może każdy z nas i to w najmniej spodziewanym momencie. Czasami nie mamy na to wpływu, ale bywa i tak, że wypowiadają nam posadę niesłusznie i niezgodnie z prawem. Kiedy tak się dzieje, emocje biorą górę nad rozumem, warto więc zawczasu wiedzieć jakie mamy prawa i dokąd możemy udać się po dalszą pomoc.

Pod warunkiem, że mamy stałą umowę o pracę, tzn. nie jesteśmy pracownikiem czasowym, lub samozatrudnionym pracodawca musi bardzo uważać, jeśli chce się nas pozbyć. W przeciwnym wypadku, możemy starać się o odszkodowanie w sądzie pracy (employment tribunal), np. korzystając z pomocy popularnego na Wyspach biura porad obywatelskich, czyli Citizens Advice Bureau.

Jeżeli pracujemy w UK na podstawie umowy o pracę, po wygaśnięciu okresu próbnego i przepracowaniu określone go czasu u tego samego pracodawcy, przysługują nam pewne prawa dotyczące zwolnień. Od pierwszego dnia po okresie próbnym jesteśmy chronieni przed zwolnieniem z powodu np. zajścia w ciążę, nie można nas także dyskryminować z powodów narodowościowych. Możemy też wystąpić z zażaleniem, jeśli pracodawca zwolni nas bez ustalonego wcześniej okresu wypowiedzenia lub naruszy któryś z warunków umowy o pracę.

Jednakże prawo do wniesienia sprawy do sądu pracy o bezpodstawne zwolnie nie przysługuje nam dopiero po przepracowaniu roku, i mamy na to sześć miesięcy od dnia, w którym zostaliśmy poinformowani o zwolnieniu. Również po roku pracy nabywamy praw do otrzymania od pracodawcy pisemnego oświadczenia o przyczynie zwolnienia, które powinno być nam dostarczone w ciągu 14 dni od czasu, gdy o nie poprosimy. Jeżeli, naszym zdaniem, zwolnienie jest bez podstawne, pracodawca ma obowiązek udowodnić i w odpowiedni sposób udokumentować przyczynę zwolnienia.

Zwolnienie nie fair

Zwolnienie jest bezpodstawne (unfair dismissal), jeżeli pracodawca zrywa umowę bez uzasadnionych powodów lub z pominięciem właściwej procedury np. w przypadku zwolnienia dyscyplinarnego. Za takie nieuzasadnione powody uważa się między innymi wyznanie i poglądy polityczne, ciążę, korzystanie z urlopu macierzyńskiego, wychowawczego lub zdrowotnego, orientację seksualną oraz wiek.

Warto jednak wiedzieć, że sąd pracy zwykle uznaje zwolnienie za uzasadnione, gdy nie jesteśmy zdolni do wykonywania określonego rodzaju pracy. Dzieje się tak np. gdy wprowadziliśmy pracodawcę w błąd, podając nieprawdziwe informacje na temat naszych kwalifikacji, lub straciliśmy zdolność wykonywania zawodu ze względu na długotrwałą chorobę (z wyłączeniem niepełnosprawności). Sąd zrozumie też pracodawcę, gdy ten udowodni nam poważne lub powtarzające się uchybienia kradzież, pijaństwo, regularne niestawianie się czy też spóźnianie do pracy. Kolejnym dobrym powodem zwolnienia jest też redukcja miejsc pracy („redundancy”) oczywiście pod warunkiem, że metoda selekcji była zgodna z prawem.

Zwolnienie dyscyplinarne

„Dyscyplinarka” to jedyny przypadek zwolnienia, gdzie pracodawca nie musi zachować okresu wypowiedzenia. Jeśli jednak uważamy, że zwolnienie to było bezpodstawne i złożymy zażalenie, sąd pracy sprawdzi, czy zaistniały podstawy do takiego zwolnienia i czy pracodawca zastosował odpowiednie postępowanie dyscyplinarne, np. czy dał nam najpierw pisemne ostrzeżenie. Te jednak nie są obowiązkowe w przypadku poważnych naruszeń umowy o pracę i natychmiastowe zwolnienie bez uprzedzenia jest wtedy zgodne z prawem. Warto też pamiętać, że jeśli zarzuty, na podstawie których nas zwolniono nie zostały nam udowodnione lub nie dano nam szansy na przedstawienie naszej wersji wydarzeń, nasza skarga ma większą szansę na pozytywne rozpatrzenie przez sąd.

Zwolnili cię? Szukaj pomocy

Gdy już zdarzyła nam się utrata pracy, zamiast załamywać ręce, warto dowiedzieć się więcej o pomocy, z której mo żemy skorzystać. Zwolnieni najczęściej kierują swe kroki do:

– Citizens Advice Bureau, czyli Biuro Porad Obywatelskich

Oferuje darmowe, poufne i bezstronne porady, a doradcy pomagają reprezentować nas w sądzie pracy. Wejdź na stronę www.citizensadvice.org.uk, by znaleźć doradcę w języku polskim.

– Advisory, Conciliation and Arbi tration Service (ACAS), czyli Służba Doradztwa, Pojednania i Arbitrażu

ACAS to organizacja publiczna, która promuje dobre relacje w miejscu pracy. Pracownicy ich krajowej infolinii odpowiadają na pytania odnośnie zatrudnienia oraz zapewniają ogólne porady na temat praw w pracy. Tel: 08457 47 47 47

– Employment Agency Standards Inspectorate, czyli Inspektorat Standardów Biur Pośrednictwa Pracy

Jeśli pracujesz dla biura, które źle cię traktuje i podejrzewasz, że może ono łamać prawo, możesz zgłosić swoje za strzeżenia do rządowej agencji zajmującej się tego rodzaju przypadkami. Tel: 0845 955 5105

Iwona Tokc-Wilde